Minitabletki gestagenne (minipigułki)

Czym są i jak działają

Minitabletki gestagenne zawierają niewielką ilość progestagenów. Ich działanie antykoncepcyjne polega na zmianie charakteru śluzu szyjkowego, śluz staje się gęsty i nieprzepuszczalny oraz na wpływie na endometrium (błona śluzowa macicy), które staje się niepodatne na zagnieżdżenie zarodka. U około 60% kobiet podczas stosowania minitabletki dochodzi również do zaniku jajeczkowania. Zmiana konsystencji śluzu szyjkowego następuje po 2-4 godzinach od przyjęcia minitabletki, po upływie 22 godzin nieprzepuszczalność śluzu ulega zmniejszeniu, a po 24 godzinach całkowicie zanika, tym samym penetracja plemników zachodzi w sposób całkowicie niezaburzony.

Minitabletki odznaczają się niemal 100% skutecznością u kobiet podczas laktacji i po 40. roku życia. U kobiet w okresie laktacji pod wpływem prolaktyny zostaje zahamowany proces owulacji, co w połączeniu z przyjmowaniem minitabletki stanowi bardzo skuteczną metodę antykoncepcyjną. Co więcej, nie stwierdzono żadnego niekorzystnego wpływu na ilość kobiecego pokarmu oraz na rozwój dzieci. W związku z powyższym minitabletkę można zacząć przyjmować zaraz po porodzie. Minitabletkę mogą stosować kobiety, u których występują przeciwwskazania do przyjmowania estrogenów, zawartych w dwuskładnikowej tabletce antykoncepcyjnej.

Stosowanie

Minitabletki należy przyjmować w sposób ciągły, codziennie o tej samej godzinie. Ich przyjmowanie należy rozpocząć pierwszego dnia miesiączki, przez pierwsze siedem dni konieczne jest stosowanie dodatkowej metody antykoncepcyjnej. Jeżeli minitabletkę przyjęto z większym niż trzygodzinnym opóźnieniem, przez kolejne 48 godzin należy stosować dodatkową metodę antykoncepcji. W przypadku pominięcia minitabletki należy jak najszybciej przyjąć pominiętą tabletkę i co najmniej przez dwa dni stosować dodatkową metodę antykoncepcyjną. W przypadku pominięcia 2 lub więcej minitabletek pod rząd, przy jednoczesnym braku miesiączki w ciągu następnych 4-6 tygodni należy wykonać test ciążowy.

Podczas stosowania minitabletki nie wolno stosować leków zwiększających tempo metabolizmu. Do leków tych należą między innymi: dziurawiec zwyczajny, felbamat, fenobarbitan, fenytoina, karbamazepina, newirapina, okskarbazepina, prymidon, ryfabutyna,ryfampicyna, topiramat, wigabatryna.

Minitabletka i choroby

W związku ze stosunkowo małą popularnością tej metody antykoncepcyjnej jak na razie nie istnieją żadne badania, które by potwierdzały związek między stosowaniem minitabletki a występowaniem chorób naczyń krwionośnych, wahań ciśnienia tętniczego krwi czy rozwoju raka. Wydaje się, że nawet gdyby istniał taki związek, jest on na pewno znacznie mniejszy niż w przypadku dwuskładnikowej tabletki antykoncepcyjnej.

Działania niepożądane

Główną wadą minitabletek jest nieregularność krwawień miesiączkowych. Oprócz nieregularnych krwawień do najczęściej występujących działań niepożądanych należą: trądzik, zmiany nastroju, obniżenie libido, tkliwość piersi, nudności, ból głowy, zwiększenie masy ciała;
niezbyt częstych: uczucie zmęczenia, wymioty, torbiele jajników, zapalenie pochwy, bolesne miesiączki, brak krwawień, nietolerancja soczewek kontaktowych;
rzadkich: wysypka, pokrzywka, rumień guzkowaty.

Należy podkreślić fakt, że minitabletki cieszą się ogólnie dobrą tolerancją i zalecane są kobietom, u których istnieją przeciwwskazania do stosowania innych metod hormonalnych lub występują działania niepożądane w związku ze stosowaniem innych metod hormonalnych.

Przeciwwskazania

Przeciwwskazania:

  • gruczolak lub rak wątroby;
  • żółtaczka cholestatyczna o ciężkim przebiegu związana ze stosowaniem hormonów steroidowych;
  • aktualny rak sutka;
  • ostra porfiria;
  • krwawienie z dróg rodnych o niewyjaśnionej przyczynie;
  • ciężka nadwrażliwość na składniki preparatu.
Skuteczność

Wskaźnik Pearla wynosi 0,3 – 4,0.

Co zrobić, by metoda była skuteczna

Aby metoda była skuteczna należy przyjmować preparat codziennie o tej samej godzinie.

Powrót płodności

Powrót płodności następuje natychmiast po zaprzestaniu stosowania metody.

Komu polecana jest ta metoda

Jest to idealna metoda dla kobiet karmiących piersią oraz kobiet, które nie mogą przyjmować dwuskładnikowych tabletek antykoncepcyjnych, a także kobiet po 35. roku życia palących tytoń.

Minitabletki dostępne w Polsce

Tabletki gestagenne wydawane są na receptę, ich cena waha się od ok. 20 zł do ok. 40 zł za opakowanie (28 tabletek). Na polskim rynku dostępny jest tylko jeden rodzaj minitabletki gestagennej, zawierający dezogestrel.

Nazwa handlowa Skład Wytwórca
Azalia 0,075 mg dezogestrelu Gedeon Richter Plc.
Cerazette 0,075 mg dezogestrelu N.V. Organon
Ovulan 0,075 mg dezogestrelu Pabianickie Zakłady
Farmaceutyczne Polfa S.A.
Symonette 0,075 mg dezogestrelu Cemelog BRS Ltd.,
SymPhar Sp. z o.o.

Zalety

  • skuteczna i odwracalna metoda antykoncepcji;
  • pozostaje pod kontrolą kobiety;
  • nie jest powiązana z aktem płciowym;
  • idealna metoda dla kobiet karmiących piersią, gdyż ma minimalny wpływ na laktację;
  • zmniejsza do minimum wszystkie niekorzystne działania związane z działaniem progestagenów;
  • brak działań niepożądanych związanych z estrogenami;
  • szybszy powrót płodności w porównaniu do dwuskładnikowej tabletki antykoncepcyjnej (DTA);
  • ogólnie dobra tolerancja – zalecane dla kobiet, u których istnieją przeciwwskazania do stosowania innych metod hormonalnych lub występują działania niepożądane w związku ze stosowaniem innych metod hormonalnych;
  • prawdopodobne działanie ochronne przed PID (zapalenie narządów miednicy mniejszej).

Wady

  • medyczne przeciwwskazania do stosowania;
  • nie chroni przed chorobami przenoszonymi drogą płciową, takimi jak zakażenie wirusem opryszczki, ludzkim wirusem brodawczaka, HIV, rzeżączką, chlamydiozą;
  • należy przyjmować minitabletki w sposób ciągły z dużą regularnością, o tej samej godzinie każdego dnia;
  • nieprzewidywalne krwawienia miesiączkowe;
  • działania niepożądane: trądzik, zmiany nastroju, obniżenie libido, tkliwość piersi, nudności, ból głowy, zwiększenie masy ciała; niezbyt częste: uczucie zmęczenia, wymioty, torbiele jajników, zapalenie pochwy, bolesne miesiączki, brak krwawień, nietolerancja szkieł soczewek kontaktowych; rzadkie: wysypka, pokrzywka, rumień guzkowaty.